ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯವು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಅರಾವಳಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಹೊಸ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು 20 ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ಪರಿಸರ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರು ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತ 100 ಮೀಟರ್ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರವಿರುವ ಯಾವುದೇ ಭೂರೂಪವನ್ನು ಅರಾವಳಿ ಬೆಟ್ಟ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 500 ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇಂತಹ ಎರಡು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಅರಾವಳಿ ಶ್ರೇಣಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅರಾವಳಿಯ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಇದು ಹೊರಗಿಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗುರುಗ್ರಾಮ್ ಮತ್ತು ಉದಯಪುರದಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ವರದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ವಕೀಲರು “Save Aravalli, Save the Future” ಮತ್ತು “No Aravalli, No Life” ಎಂಬ ಬ್ಯಾನರ್ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಲಾದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳು ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಬಹುದು, ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು, ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣ ಮತ್ತು ಮರುಭೂಮಿಕರಣ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ-NCR, ಹರಿಯಾಣ, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಗುಜರಾತ್ನ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ (ಇಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ). ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಸರ್ಕಾರವು ಇದು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ನಿರೂಪಣೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಲ್ಲದೆ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ (ಇಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲಿ).
ಈ ನಡುವೆ, ಬೃಹತ್ ಜನಸಮೂಹವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವೀಡಿಯೊವೊಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ (ಇಲ್ಲಿ). ಅರಾವಳಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ರೈತರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಕ್ಲೇಮ್ ಅನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸೋಣ.
ಕ್ಲೇಮ್: ಅರಾವಳಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ವಿಚಾರವಾಗಿ ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ರೈತರು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಈ ವೀಡಿಯೊ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಫ್ಯಾಕ್ಟ್: ಈ ವೈರಲ್ ವೀಡಿಯೊ ಅರಾವಳಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ರೈತರದ್ದಲ್ಲ. ಇದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಎರಡು ಅಸಂಬಂಧಿತ ವೀಡಿಯೊಗಳ ಸಂಕಲನವಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಕ್ಲಿಪ್ ಜುಲೈ 2025 ರಲ್ಲಿ ಬುಲ್ಧಾನಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖಮ್ಗಾಂವ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಶ್ರೀ ಸಂತ ಗಜಾನನ ಮಹಾರಾಜರ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಕ್ಲಿಪ್ ಸತಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೆಡ್ಗಾಂವ್ನ ಹಿಂದ್ಕೇಸರಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎತ್ತಿನ ಗಾಡಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ವೀಡಿಯೊಗಳು ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಅರಾವಳಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ವಿವಾದಕ್ಕಿಂತ ಹಳೆಯದಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪೋಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಕ್ಲೇಮ್ ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವಂತಿದೆ
ವೈರಲ್ ವೀಡಿಯೊವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, ಇದು ಒಂದೇ ಕ್ಲಿಪ್ ಅಲ್ಲ ಆದರೆ ಎರಡು ಅಸಂಬಂಧಿತ ವೀಡಿಯೊಗಳ ಎಡಿಟ್ ಎಂದು ನಮಗೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಎರಡೂ ಕ್ಲಿಪ್ಗಳು ಈ ಹಿಂದೆ ವಿಭಿನ್ನ ಕ್ಲೈಮ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಹರಿದಾಡಿದ್ದವು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಸುಳ್ಳೆಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿತ್ತು.
ಮೊದಲ ಭಾಗವು ಜುಲೈ 2025 ರ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಬುಲ್ಧಾನಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖಮ್ಗಾಂವ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಶ್ರೀ ಸಂತ ಗಜಾನನ ಮಹಾರಾಜರ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ‘ವೋಟರ್ ಅಧಿಕಾರ್ ಯಾತ್ರೆ’ಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಜನಸಮೂಹ ಭಾಗವಹಿಸಿರುವುದನ್ನು ಈ ದೃಶ್ಯಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಕ್ಲೈಮ್ನೊಂದಿಗೆ ಈ ಹಿಂದೆ ವೈರಲ್ ಆಗಿದ್ದವು, ನಂತರ ಇದನ್ನು ಫ್ಯಾಕ್ಟ್-ಚೆಕ್ ಮಾಡಿ ಸುಳ್ಳೆಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಎರಡನೇ ಭಾಗವು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸತಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೆಡ್ಗಾಂವ್ನ ಹಿಂದ್ಕೇಸರಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಎತ್ತಿನ ಗಾಡಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ‘ವೋಟರ್ ಅಧಿಕಾರ್ ಯಾತ್ರೆ’ ರ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಜನಸಮೂಹವಿರುವುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಕ್ಲೈಮ್ ನೊಂದಿಗೆ ಈ ಕ್ಲಿಪ್ ಈ ಹಿಂದೆ ಹರಿದಾಡಿತ್ತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಎರಡೂ ವೀಡಿಯೊಗಳು ನವೆಂಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಅರಾವಳಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ವಿವಾದಕ್ಕಿಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹಳೆಯವಾಗಿವೆ.
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಅಸಂಬಂಧಿತ ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಅರಾವಳಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತಪ್ಪಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
